Νεοπλατωνισμός και Βουδδισμός

οι Βουδδιστές με τον όρο Ανάτα ενοούν την ανυπαρξία ενός αθάνατου πυρήνα της ύπαρξης. Για αυτό δεν πιστεύουν στην ψυχή.
Αυτό έγινε διότι οι Ινδουιστές πιστεύουν στην παγκόσμια ψυχή ή αλλιώς Άτμαν.

Το να πεις όπως λένε οι Ιδουιστές ότι κάθε μικρή ψυχή πηγαίνει και ενώνεται σε ένα σύνολο τον Άτμαν οριοθετεί μια άλλη ύπραξη.

Για αυτό επειδή οι Βουδδιστές θεωρούν ότι όταν πεθαίνουν αυτό που μένει δεν μπορεί να πάει να γίνει μια άλλη υπ+αρξη (υπό+άρχω) λένε ότι δεν υπάρχει κάποιου είδους ψυχή.
Για τους Βουδδιστές η ύπαρξη ψυχής οδηγεί σε μια άλλη ύπαρξη πίσω στην Σαμσάρα με άλλα λόγια.
Οπότε μετά τον θάνατο δεν είναι σκοπός να μείνεις αθάνατη ψυχή αλλά να βγεις έξω από την ύπαρξη έξω από την Σαμσάρα.

Το έξω από την ύπαρξη (Σαμσάρα) δεν είναι μηδενισμός. Το έξω από την ύπαρξη οδηγεί στην Αρχή στο Υπέρλογο Εν όπως θα λέγαν οι Νεοπλατωνικοί. Μόνο που εδώ έχουμε Βουδδιστές και το Εν το λένε Νιρβάνα.

Το Εν ή αλλιώς το πρώτο αίτιο είναι υπέρλογο δεν περιγράφεται και δεν έχει επίθετα και λέξεις περιγραφής.

Οι Βουδδιστές λοιπόν πιστεύουν στην Ανάτα δλδ στην μη ύπαρξη ψυχής αλλά στην έξοδο της ύπαρξης έξω από την κτίση πίσω στο πρώτο αίτιο. Επιστροφή στο Υπέρλογο και Υπερούσιο σημαίνει Ανάτα.

Τώρα θα μου πεις τι είναι αυτό που μετενσαρκώνεται από σώμα σε σώμα αν δεν υπάρχει ψυχή;
Οι Βουδδιστές εδω λένε ότι ο νους που επιθυμεί να είναι κάτι πέρα από ασώματος νους οδηγείται σε ένα σώμα μέσα στην Σαμσάρα.
Στην ουσία μετά θάνατο αυτό που μένει είναι αθάνατος νους. Αν αυτός επιθυμήσει σώμα γίνεται μετενσάρκωση. Αν δεν επιθυμήσει σώμα μένει ασώματος και αιώνιος στην Νιρβάνα.

Αυτή η άποψη περί Νου και όχι ψυχή μας το αναφέρει και στην αρχαία Ελλάδα ο Πλούταρχος που ήταν ιερέας των μυστηρίων.
Ο Πλούταρχος λέει ότι μετά θάνατο τα 3 μέρη της ψυχής (Λογιστικό, Επιθυμητικό, Θυμοειδές) χάνουν τους δεσμούς τους και το Λογιστικό μένει στο τέλος μόνο του και οδηγείται κοντά στον Νοητό Ήλιο. Τα άλλα δύο σαν σκιά οδηγούνται στα έγκατα του Άδη. Περί σκιών στον Άδη συμφωνεί και ο Όμηρος.

Εδώ βλέπουμε την σύγκλιση Βουδδισμού Νεοπλατωνισμού όπου θεωρούν ότι μετά θάνατο η ψυχή δεν είναι αθάνατη αλλά διαλύεται και μένει μόνο το Λογιστικό. Οι Νεοπλατωνικοί το Λογιστικό το λέγαν Νου.

Έτσι είτε είσαι Νεοπλατωνικός είτε Βουδδιστής πιστεύεις στην μη ύπαρξη της ψυχής αλλά στην ύπαρξη του Νου.
Οι Βουδδιστές ωστόσο οδηγηθηκαν στο συμπέρασμα της μη-ψυχής από την διαπίστωση ότι και ο Άτμαν είναι υπόσταση άρα κάτι που γεννήθηκε και θα πεθάνει κάποτε άρα όλες οι ψυχές που οδηγούνται στον Άτμαν είναι θνητές.
Οι Βουδδιστές δεν περιγράφουν ψυχοδιάλυση όπως οι Πλατωνιστές αυτή είναι η διαφορά. Οι Βουδδιστές αρνούνται την αιωνιότητα της υπόστασης του Άτμαν. Από την άλλη δεν αρνούνται την αιώνια κατάσταση της Νιρβάνα.

Στην Νιρβάνα υπάρχει έλειψη του θανάτου. Επομένως είναι αυτό που λέμε αιώνια ζωή. Αυτή η κατάσταση μπορεί να υφίσταται μόνο στο πρώτο αίτιο, στο Εν. Εδώ όμως και πάλι μας λένε ότι δεν υπάρχει αρχικό Ον το Εν αλλά μια αιώνια κατάσταση η Νιρβάνα.

Την ώρα του θανάτου η ψυχή έχει μέσα της Νου και αυτός ο Νους σκέφτεται και παράγει ιδέες. Αν στο μεταθανάτιο μπάρντο σκεφτείς να γίνεις κάτι τότε θα γίνεις αυτό που σκέφτεσαι. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αρνηθείς οποιαδήποτε υπόσταση. Δεν πρέπει να επιθυμήσεις να γίνεις ούτε Θεός ούτε άνθρωπος ούτε ζώο ούτε φυτό, ούτε άψυχο ον (νερό, βουνό, κτλ.)

Πρέπει να διατηρεις την επιθυμία να υπερέχεις από κάθε υπόσταση. Για να μην γίνεις ξανά άνθρωπος πρέπει να απαρνηθείς τις χαρές και τις απολαύσεις της ανθρώπινης ζωής. Πρέπει να απαρνηθείς να έχεις γυναίκα, παιδιά, συγγενείς κτλ Πρέπει να απαρνηθείς να έχεις ερωτικές σχέσεις, απολαύσεις όπως φαγητό κτλ.

Για να μην γίνεις Θεός πρέπει να απαρνηθείς μεταφυσικές δυνάμεις που μπορεί να αποκτήσεις σαν Θεός ή μπορεί να δοκίμασες σαν άνθρωπος. Π.χ αν κάποιος άνθρωπος ήταν μεταφυσικός στην ζωή του και είχε χαρίσματα όπως τηλεπάθεια, προφητικά όνειρά κτλ… όλα αυτά σαν θεικές δυνάμεις πρέπει να μην τα επιθυμείς.

Για να μην γίνεις ζώο πρέπει στον θάνατο σου να μην φοβάσαι και κοιτάξεις να κρυφτείς μέσα σε μια μήτρα.

Γενικά πρέπει να μην επιθυμήσεις τίποτα από κάποια ύπαρξη ή κατάσταση. Αυτό είναι το σβήσιμο της επιθυμίας για το «να είσαι». Γιατί μέσα από το να είσαι «κάτι» έχεις συνηθήσει να απολαυμάνεις και να δοκιμάζεις την ευτυχία και την ευδαιμονία.

Οι Βουδδιστές λένε ότι αυτός ο τρόπος απόκτησης ευτυχία μέσα από το να «είσαι» είναι λάθος διότι το να «είσαι» κάποια στιγμή παύει και παύει οδυνειρά με θάνατο και αρρώστιες. Και έτσι βιώνει κάποιος την δυστυχία και χάνει όλη την ευτυχία του να «είσαι».

Στο μεταθανάτιο μπάρντο λοιπόν πρέπει να μην αναζητάς την ευδαιμονία και την ευτυχία σαν άνθρωπος σαν θεός ή σαν ζώο με το να γίνεις μια ύπαρξη. Μόλις η ψυχή απαρνηθεί την υπόσταση αρχίζει η ψυχοδιάλυση.

Αφού ξεχωρίσει ο Νους από την ψυχή αυτός ο Νους πρέπει να απαρνηθεί όλα τα μεταφυσικά χαρίσματα και του να βιώνει την ευδαιμονία σαν Θεός με κάποιο σώμα. Αν το κάνει αυτό μοιραία θα οδηγηθεί προς μια ενδεχόμενη ασώματη υπόσταση που θα βιώνει αιώνια ευτυχία.

Οι Βουδδιστές προειδοποιούν ακόμη και αυτή η αιώνια ευτυχία δεν είναι αιώνια όπως θα νομίζει ο ασώματος Νους.
Αυτό το πεδίο των ασωμάτων όντων είναι το τελευταίο Θεϊκό πεδίο το Αρούπα Λόκα.

Εδώ ο ασώματος Νους πρέπει να απαρνηθεί μια τέτοια ευδαιμονία με ασώματη κατάσταση. ΑΝ το κάνει αυτό τότε αυτόματα φεύγει εκτός κτίσης έξω από την Σαμσάρα και οδηγείται στην Νιρβάνα μεσα στο Υπέρλογο και Υπερούσιο.

Το Υπερούσιο είναι ο τελικός σκοπός και στόχος των Βουδδιστών. Ποτέ άλλωτε η αρχαία Ελληνική φιλοσοφία δεν είχε φτάσει τόσο κοντά στην αθανασία όσο οι Πλατωνιστές και οι Βουδδιστές.

Η αληθινή Νιρβανα είναι το Υπερούσιο. Εκεί δεν «είσαι» κάτι. Δεν έχεις κάποιο φωτεινό σώμα αλλά ούτε είσαι ασώματος Νους.
Αυτό που σημβαίνει είναι ότι βιώνεις το Εν την πρώτη αρχή σαν φύση και σκοπίμως εδώ δεν είπα ύπαρξη ή υπόσταση.
Ύπαρξη και υπόσταση θα σήμαιναι ότι ακόμα είσαι κάτω από το Εν κάτω από μια ΑΡΧΗ.

Στην Βουδδιστική Νιρβάνα μετουσιώνεσαι σε υπέρούσιο αληθινά αιώνιο ΕΙΝΑΙ (όχι ον αλλά ΕΙΝΑΙ)
Σε αυτό το συμπέρασμα συγκλίνει και η αρχαία Ελλάδα με την Νεοπλατωνική φιλοσοφία του Πρόκλου.

Advertisements

Οι Θεοί αίτιοι της κίνησης του νου

69,16
“…όλοι οι θεοί είναι αίτιοι της κίνησης, οι θεοί της ουσίας και της ζωής με βάση την δύναμη, που
κινείται, ζει και ενεργεί από μόνη της, οι νοητικοί θεοί με την ίδια τους την ύπαρξη ανεβάζουν όλα
τα κατώτερα προς την τελειότητα της ζωής με βάση την “πηγή και την αρχή” όλων των δεύτερων
και τρίτων προόδων “της κίνησης” και οι ενιαίοι οι οποίοι θεοποιούν όλα τα καθολικά γένη μέσω
της συμμετοχής τους, με βάση την πρωταρχική, τέλεια και άγνωστη δύναμη της ενέργειας τους…”

Όλοι οι Θεοί είναι αίτιοι την νοητικής κίνησης.

Έχουμε 3 είδη.

  • Οι Θεοί της ουσίας και της ζωής, δίνουν την ζωή μέσω της κίνησης της ψυχής
  • Οι Νοητικοί Θεοί με την ίδια τους την ύπαρξη ανεβάζουν τις κατώτερες υποστάσεις προς τα ανώτερα πεδία. Αυτοί οι Θεοί είναι που εκδηλώνουν την θεοφορία και καθιστούν τους ανθρώπους ένθεους.
  • Οι Ενιαίοι Θεοί, θεοποιούν τα κατώτερα με την συμμετοχή τους σε αυτά.

cropped-proclus.jpg

Παρατηρήσεις για τις συζητούμενες υποθέσεις του Παρμενίδη, παρατηρήσεις οι οποίες δείχνουν την μεταξύ τους λογική συνέχεια και την συμφωνία τους με την πραγματικότητα.

56,15
“η ύπαρξη του Ενός προχωρά από πάνω μέχρι την πιο ασθενή υπόσταση των πραγμάτων.”

Εδώ αναφέρεται ότι το Εν ενυπάρχει εντός όλων των υπάρξεων.

Οι υπάρξεις που εξέχουν στις αρετές είναι πιο κοντά στο Εν.

Ενώ οι υπάρξεις που δρουν χωρίς αρετή είναι πιο απομακρυσμένες από το Εν.

Ωστόσο ακόμη και οι υπάρξεις που είναι απομακρυσμένες από το Εν εντός τους ενυπάρχει το Εν και τους δίνει την υπόσταση τους μέσα στο Γίγνεσθαι.

Επειδή όλες οι υπάρξεις οφείλουν την ύπαρξη τους στο Εν είναι δεκτικές στις αρετές και μπορούν να μεταβληθούν και να πλησιάσουν το Εν ανάλογα την ποιότητα τους.

57,5
“Γιατί όπως τα σώματα με την ίδια την ζωή τους συνδέονται με την ψυχή και όπως οι ψυχές με το
διανοητικό τους μέρος ανάγονται στον καθολικό νου και στην πρωταρχική νόηση, έτσι βέβαια και
τα αληθινά όντα με την δική τους ενότητα έχουν αναχθεί στην υπερβατική Ενότητα και έτσι είναι
αχώριστα από την πρωταρχική αιτία.”

  • Για τα θνητά όντα που έχουν σώμα, το σώμα τους συνδέεται με την ζωή
  • Η ζωή με την ψυχή.
  • Η ψυχή με την διάνοια.
  • Η δε δοιάνια τα ανάγει στον ενιαίο και καθολικό νου.
  • Τέλος ο νους τα συνδέει με την πρωταρχική νόηση της Ενάδας του νου.

Τα όντως όντα (Θεοί) με την δική τους ενότητα ανάγωνται στην Ενάδα των Θεών η οποία τα συνδέει στο Εν (την πρωταρχική αιτία)

58,15
“Και για να μιλήσω γενικά αυτό συμπεραίνουμε από όλα τα όντα, ότι δηλαδή, αν υπάρχει το Ένα
υπάρχουν και όλα μέχρι και την τελευταία υπόσταση, αν όμως δεν υπάρχει, δεν υπάρχει κανένα
από τα όντα. Είναι λοιπόν αίτιο που δημιουργεί και διασώζει όλα τα όντα το Ένα, πράγμα το οποίο
και ο Παρμενίδης το έβγαλε ως συμπέρασμα στο τέλος του διαλόγου.”

cropped-proclus.jpg

Ποιος ο τρόπος αντίληψης των θεών;

15,15

Ο Πρόκλος αναφέρει ότι ο τρόπος της αντίληψης των θεών δεν είναι με το να στρέφουμε την παρατήρηση της νόησης μας στο περιβάλλον αλλά εντός μας στην ίδια μας την ψυχή. Ο διαλογισμός και ο ησυχασμός είναι δύο τέτοιες ασκήσεις.

Γιατί τα όμοια αναγνωρίζονται από τα όμοια.
Έτσι από την αίσθηση γίνεται αντιληπτό το αισθητό, από την αντίληψη το αντιληπτό, από το μυστικό το μυστικό και η ψυχή είναι το μυστικό του είναι του ανθρώπου.

Το θείο άρα από το θείο.
Στρέφοντας ο άνθρωπος την παρατήρηση εντός της ψυχής μέσα σε ηρεμία και γαλήνη ώστε να μην αποσπάται βιώνει βιόματα μυστικά και σιγά σιγά βιώνει και τους Θεούς.

Έτσι οι νοητοί Θεοί γίνονται, μέσω της ψυχικής κάθαρσης των ελαττωμάτων του ανθρώπου, ορατοί εντός του.

Μέσα πλέον όχι από μια θεώρηση αλλά από μια βιωματική κατάσταση. Έτσι δεν θεωρούμε την Ευτυχία αλλά την βιώνουμε, δεν θεωρούμε την Καλοσύνη αλλά την ασκούμε, δεν θεωρούμε την Ευδαιμονία αλλά την ζούμε.

Αυτό είναι το λεγόμενο γνώθι σ’ αυτόν που προτείνει ο Σωκράτης μέσα από τους διαλόγους του Πλάτωνα και αυτός είναι ο τρόπος αντίληψης των Θεών η “εν βίω
γνώση” με εργαλείο την ψυχή του ανθρώπου.

Proclus

Ποιός είναι ο θεολόγος κατά τον Πλάτωνα.

Η παρούσα μελέτη είναι βασισμένη στο πρώτο βιβλίο του Πλατωνικού φιλοσόφου Πρόκλου.
Στην μελέτη αυτή καταγράφονται αποσπάσματα του βιβλίου αυτού καθιστώντας τις Πλατωνικές
απόψεις περισσότερο σαφείς.

Ποιός είναι ο θεολόγος κατά τον Πλάτωνα και από που αρχίζει και μέχρι ποιές υποστάσεις ανεβαίνει και με ποιά δύναμη της ψυχής ενεργεί.

12, 10
Ο Πρόκλος αναφέρει τις διάφορες μορφές θεολογίας και τις κατηγορίες των διάφορων θεολόγων.
Αυτοί είναι,
1) αυτοί που ονομάζουν ως “θεούς” τα πρώτα από την φύση τους, ίσως εννοεί τα πρώτα
“αίτια”,
2) αυτούς που θεωρούν μόνο αξιόλογη την υλική υπόσταση της ύπαρξης και θέτουν σε
δεύτερη μοίρα ως προς την ουσία όλα τα είδη των άυλων και χαρακτηρίζουν τις αρχές των
όντων υλικές και την εσωτερική διάθεση μας που τις αναγνωρίζει υλική,
3) αυτούς που εξαρτούν όλα τα υλικά σώματα από τα άυλα και εντοπίζουν την πρωταρχική
ύπαρξη στην ψυχή και τις ψυχικές δυνάμεις, και αποκαλούν θεούς τις καλύτερες ψυχές και
ονομάζουν θεολογία την επιστήμη που ανέρχεται έως αυτές και τις αναγνωρίζει,
4) αυτούς που τα είδη των ψυχών τα παράγουν από μια ανώτερη αρχή και θεωρούν τον νου ως
καθοδηγητή των πάντων, υποστηρίζουν ότι η καλύτερη τελείωση είναι η ένωση της ψυχής
με τον νου και πιστεύουν ότι το διανοητικό είδος της ζωής είναι το πιο πολύτιμο από όλα
και ταυτίζουν την θεολογία με την ερμηνεία της νοητικής ουσίας.

Proclus