Περί μεθέξεως

Περί της κατά Πλάτωνα θεολογίας βιβλίο Β. (12.1 έως το 14.17)

12.1 – 12.4
Αλλά αν είναι και πολλά και ένα τότε:
1. τα πολλά μετέχουν στο ένα ή
2. το ένα στα πολλά ή
3. και καθένα από τα δύο στο άλλο ή
4. κανένα από τα δύο στο άλλο.
Σε αυτό το απόσπασμα 12.1 – 14.7 θα εξεταστούν αυτές οι υποθέσεις.

12.5 – 12.15
Αν ούτε το ένα μετέχει στα πολλά ούτε τα πολλά στο ένα, θα υπάρξουν τα ίδια παράλογα
πράματα τα οποία και προηγουμένως αποδείξαμε για την υπόθεση της ύπαρξης μόνο των
πολλών γιατί πάλι θα υπήρχαν τα πολλά χωρίς το ένα.

 

Στα προηγούμενα μέρη του βιβλίου είδαμε τι θα συνέβαινε αν τα πολλά και το Έν ήταν χωριστά.
Με βάσει ότι δεν είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι τέτοιο καταλήγουμε και στο συμπέρασμα ότι
αφού υπάρχει σχέση των πολλών με το Εν θα υπάρχει και η μέθεξη μεταξύ τους.
Επομένως το να μην υπάρχει καθόλου μέθεξη είναι αδύνατον.

 
12.16 – 14.8
Αν όμως και το ένα μετέχει στα πολλά και τα πολλά στο ένα και καθένα από αυτά τα δύο
συμπεριλαμβάνεται στο άλλο, είναι ανάγκη να υπάρχει μια διαφορετική τρίτη φύση εκτός από αυτά, η οποία δεν θα είναι ούτε ένα ούτε πολλά.

 
Σε αυτό το απόσπασμα του βιβλίου αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί να υπάρχει ένα τρίτο αίτιο πιο
πάνω από το Εν και τα πολλά διότι τότε αυτό θα ήταν η αρχή και θα ήταν ένα άλλο Εν.

 
12.24
Αν το Εν και το πλήθος μετέχουν το ένα στο άλλο ούτε το Εν θα είναι αίτιο της ύπαρξης για το πλήθος ούτε το πλήθος για το Εν.

 
13.15
Αν όμως και αυτό (το Εν) μετέχει στα πολλά , είναι φανερό ότι με την ίδια λογική θα
παρουσιαστεί και άλλο πριν από αυτό και αυτό άπειρες φορές.

 
14.8
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι:
1. Το ένα δεν μετέχει στα πολλά
2. ταυτόχρονα το ένα δεν μετέχει στα πολλά και τα πολλά στο ένα
3. το ένα και τα πολλά έχουν σχέση μέθεξης και επομένως δεν ισχύει ότι κανένα από τα δύο
δεν μετέχουν το ένα στο άλλο
4. Τελικά τα πολλά είναι αυτά που μετέχουν στο Ένα
5. Το Ένα όμως παραμένει απρόσμεικτο.
6. Δεν υπάρχει κάτι ανώτερο από το Ένα.
7. Το Ένα είναι το αίτιο της ύπαρξης.

 
Από όλα αυτά είναι ανάγκη και τα πολλά να μετέχουν στο Ένα και το Ένα απρόσμεικτο να
είναι σε σχέση με τα πολλά και να μην υπάρχει τίποτα ανώτερο από το Ένα, αλλά αυτό να
είναι αίτιο της ύπαρξης και για τα πολλά.

 
Γιατί κάθε τι στερούμενο από το Ένα δραπετεύει αμέσως στο τίποτα και στην φθορά του ενώ
αυτό που δεν είναι πολλά, δεν είναι ταυτόχρονα μη πολλά και κανένα. Γιατί στο ένα το κανένα
είναι αντίθετο ενώ στα πολλά τα μη πολλά.

 
Στο Ένα το κανένα είναι αντίθετο και όχι τα πολλά.
Αυτό σημαίνει ότι το Ένα και τα Όντα δεν είναι αντίθετα.
Τα Όντα προέρχονται από το Ένα.
Αυτό που είναι αντίθετο στο Ένα είναι το κανένα.
Αυτό που είναι αντίθετο στα πολλά είναι το μη πολλά.
Άρα τα Όντα και το Ένα βρίσκονται σε σχέση μεταξύ τους.
Τα πολλά δεν στερούνται το Ένα.
Ο,τι στερείται (υποθετικά, διότι αυτό θα σήμαινε πρόσβαση στο μη-ον) το Ένα δραπετεύει στο
τίποτα (μηδέν).

cropped-proclus.jpg

Advertisements

Συλλογιστική πορεία η οποία οδηγεί στην υπερούσια αρχή των πάντων με βάση την μελέτη του Ενός και του πλήθους. (4)

4.23 – 6.3
Αν είναι πολλά, όπως έχει υιοθετηθεί θα είναι άπειρες φορές άπειρα και αν πάρεις
οποιοδήποτε από τα άπειρα και αυτό θα είναι άπειρες φορές άπειρο και ούτω καθεξής.
Ο Πρόκλος εδώ ερευνά αν τα όντα είναι άπειρες φορές άπειρα και καταλήγει στο συμπέρασμα.

5.15
Γιατί αν το ον είναι άπειρες φορές άπειρο δεν θα είναι δυνατόν ούτε να το γνωρίσει κανείς
ούτε να το συλλάβει γιατί κάθε τι άπειρο είναι ασύλληπτο και άγνωστο.
Επομένως το Ον έχει πέρας και δεν είναι άπειρο.
Προσωπική σημείωση: Μπορεί όμως να έχει την ψευδαίσθηση του άπειρου διότι μπορεί να είναι
σφαίρα, κύκλος κτλ.

6.3
Δεν υπάρχουν λοιπόν τα πολλά αν δεν υπάρχει το Ένα.
Τελικό συμπέρασμα δεν υπάρχουν τα πολλά χωρίς το Ένα αλλά ούτε είναι άπειρα χωρίς πέρας.Το Ένα δίνει τόσο την υπόσταση όσο και το πέρας.

6.4 – 10.7
… τα ίδια πράματα θα είναι όμοια και ανόμοια ως προς τα ίδια πράματα…
Γιατί αν τα πολλά δεν είναι ένα τότε θα έχουν πάθει το ίδιο πράγμα να μην είναι ένα.
Θα είναι ίδια ως προς την στέρηση του Ενός.

… θα είναι τα πολλά όμοια μεταξύ τους…
έτσι τα όντα θα είναι όμοια μεταξύ τους ως προς την στέρηση του Ενός.

… θα είναι και οπωσδήποτε ανόμοια …
κάθε ον αν του αφαιρεθεί το Ένα τότε θα είναι πάλι ανόμοιο μεταξύ αυτών.
Για παράδειγμα αν το Εν είναι το 1 και τα όντα οι αριθμοί, και αφαιρέσουμε το 1 από κάθε αριθμό
τότε οι αριθμοί όλοι θα είναι όμοιοι ως προς την πράξη της αφαίρεσης αλλά σαν αριθμοί θα είναι
ανόμοιοι διότι το 3 θα έχει γίνει 2, το 4 θα έχει γίνει 3 κτλ.

7.8
Επιπλέον τα πολλά θα είναι και κινούμενα και ακίνητα αν δεν υπάρχει το Εν.
Αν κάθε ένα (από τα πολλά του Γίγνεσθαι) δεν είναι ένα, θα είναι αμετακίνητο ως προς την
στέρηση του Ενός.
Γιατί όταν κάτι στερείται κάτι τις θέλει να το αποκτήσει. Και αυτό είναι μια μεταβολή.
Αν λοιπόν το πλήθος στερούνταν το Ένα θα μεταβάλλονταν για να το αποκτήσουν.
Αφού όμως υποθέτουμε ότι το πλήθος των όντων δεν έχει το ένα (αφού αυτό δεν υπάρχει
υποθετικά) τότε το πλήθος θα είναι αμετακίνητο ως προς την στέρηση.
Αν όμως τα πολλά μένουν σταθερά αυτό σημαίνει ότι μένουν στην ίδια κατάσταση ή τόπο κτλ.
Δλδ τα πολλά μένουν σε κάτι τις ίδιο και έτσι εφαρμόζουν την “μονή” την στάση να είναι το ίδιο
δλδ. Όταν όμως κάτι μένει είναι μονάδα είναι και έτσι ένα εν.
Κάθε τι λοιπόν που παραμένει σταθερό παραμένει σε κάποιο ένα.
Από την υπόθεση όμως ότι το πλήθος δεν έχει το εν σημαίνει ότι το πλήθος δεν είναι σταθερό.
Κάτι όμως που δεν είναι σταθερό κινείται.
Έτσι το πλήθος ταυτόχρονα είναι και σταθερό και κινείται αν υποθέσουμε ότι δεν υπάρχει το Εν.
Πράγμα που είναι αδύνατον.
Επομένως το Εν άρχει των υπάρξεων.

8.5
Αν δεν εστί το Εν δεν υπάρχει και κανένας αριθμός των όντων.
Το εν είναι και η μονάδα και η αρχή των αριθμών. Αν δεν υπάρχει η μονάδα δεν υπάρχουν οι
αριθμοί αλλά ούτε τα σύνολα των αριθμών που είναι και αυτά μονάδες. Δλδ μια τριάδα είναι ένα
σύνολο και ένα εν, το ίδιο και μια πεντάδα, και μια εξάδα κτλ.
Αν λοιπόν δεν υπάρχει το εν ή αλλιώς η μονάδα ούτε οι αριθμοί υπάρχουν ούτε τα σύνολα τους.

8.15
Αν δεν υπάρχει το Εν δεν θα υπάρχει και γνώση κανενός από τα όντα

cropped-proclus.jpg

Συλλογιστική πορεία η οποία οδηγεί στην υπερούσια αρχή των πάντων με βάση την μελέτη του Ενός και του πλήθους. (3)

Γιατί κάθε ον πρέπει να υποστηρίξουμε ότι είναι ένα κάτι ή ότι δεν είναι τίποτα (μηδέν), και
ότι αυτό που είναι ένα κάτι, υπάρχει, ενώ αυτό που είναι (μηδέν) ένα τίποτα δεν υπάρχει
καθόλου.
Κάθε αριθμός είναι σαν ένα ον και είναι κάτι, π.χ. 4.
Το τίποτα δεν είναι αριθμός και έτσι δεν υπάρχει καθόλου, είναι μη μονάδα (μηδέν).

Αν υπάρχουν τα πολλά τότε κάθε ένα από τα μέρη των πολλών θα είναι κάτι
Οι μονάδες είναι τα μέρη από τους αριθμούς, έτσι ένα ον έχει μέρη και αυτό είναι κάτι τις και όχι
τίποτα.
αν τα μέρη των πολλών δεν είναι κάτι τότε ούτε τα πολλά μπορούν να είναι κάτι και αυτά και
να υπάρχουν.
Αν οι μονάδες των αριθμών ήταν τίποτα τότε και τα μέρη των όντων θα ήταν τίποτα και έτσι δεν θα
υπήρχαν τα όντα. Επομένως οι μονάδες απαρτίζουν τους αριθμούς και με τον ίδιο τρόπο τα μέρη τα
όντα.

Αν είναι λοιπόν μόνο πολλά και με κανένα τρόπο ένα δεν θα μπορούν να είναι ούτε πολλά.
Η μονάδα όμως είναι το Εν. Έτσι τα όντα βασίζονται στο Εν και δεν μπορούν να υπάρχουν χωρίς
αυτό.

cropped-proclus.jpg

Συλλογιστική πορεία η οποία οδηγεί στην υπερούσια αρχή των πάντων με βάση την μελέτη του Ενός και του πλήθους. (2)

Αν λοιπόν είναι πολλά τα όντα και πολλά κατ’ αυτόν τον τρόπο που είπαμε στην αρχή, χωρίς
να υπάρχει πουθενά το ένα, πολλά και απίθανα θα προκύψουν, μάλλον όλη η φύση των όντων θα αφανιστεί εντελώς, αμέσως μόλις δεν υπάρχει τίποτα το οποίο να μην μπορεί να συμμετέχει στο ένα.

Εδώ ο Πρόκλος κάνει μια περίληψη ότι το Ον βασίζεται στο Εν και ότι αν δεν είναι το Εν τότε δενμπορεί να υπάρχει το πλήθος των όντων.

Ο συλλογισμός εδώ πάει ως εξής:
Το Εν λογίζεται με τον αριθμό 1. Τα υπόλοιπα όντα με τους άλλους αριθμούς 2,3,4,5,6,7…
Αν δεν είναι το 1 τότε δεν μπορούν να υπάρξουν οι αριθμοί διότι κάθε αριθμός είναι σύνολο
μονάδων. Δλδ το 2 = 1+1, …, 5=1+1+1+1+1 κτλ
Από τη άλλη κάθε αριθμός είναι μοναδικός δλδ υπάρχει μόνο ένα 5 ή ένα 6 ή ένα 7 κτλ επομένως
σαν μοναδικότητα κάθε αριθμός είναι μια μονάδα. Αν δεν υπάρχει λοιπόν το 1 τότε ούτε τα
αθροίσματα μπορούν να υπάρξουν ούτε οι μοναδικότητες ούτε σύνολα αριθμών όπως οι πεντάδες,
εξάδες κτλ.

cropped-proclus.jpg

Συλλογιστική πορεία η οποία οδηγεί στην υπερούσια αρχή των πάντων με βάση την μελέτη του Ενός και του πλήθους. (1)

Περί της κατά Πλάτωνα θεολογίας Βιβλίο Β

3.12.
Όλα τα όντα και όλες οι φύσεις των όντων είναι αναγκαίο:
1. ή να είναι μόνο πολλά χωρίς να υπάρχει καμία ενότητα σε αυτά, ούτε σε κάθε ένα χωριστά ούτε στο σύνολο των όντων

2. ή να είναι ένα μόνο, χωρίς να υπάρχει κανένα πλήθος σε αυτά, αλλά όντας όλα συνενωμένα σε μια κοινή δύναμη της ύπαρξης
3. ή να είναι το ον πολλά και ένα
3.1. για να μην κυριαρχεί μόνο του το πλήθος στα όντα
3.2. ούτε και να αναγκαζόμαστε “όλα μαζί” ακόμα και τα αντίθετα να τα ανακατεύουμε στο ίδιο μείγμα.

Ο Πρόκλος εδώ παραθέτει τρεις απόψεις περί του ενός και του πλήθους. Εξετάζει ποια από τις τρεις μπορεί να ισχύει στην συνέχεια με αναλυτική σκέψη.

Η πρώτη άποψη θέλει τα όντα πολλά χωρίς καμία ενότητα, ούτε σαν όντα ούτε σαν σύνολο.
Η δεύτερη άποψη θέλει τα όντα να είναι ενωμένα σε κάτι τις ενιαίο και έτσι να υπάρχει το πλήθος.
Η τρίτη άποψη θέλει να υπάρχει το Εν και τα πολλά. Έτσι το πλήθος δεν θα είναι αυτό που κυριαρχεί στα όντα αλλά και τα αντίθετα του Γίγνεσθαι δεν θα είναι το ίδιο με τα όντα του Είναι, όλα μαζί σε ένα σύνολο, “μείγμα”.

 

cropped-proclus.jpg

 

Παρατηρήσεις για τις συζητούμενες υποθέσεις του Παρμενίδη, παρατηρήσεις οι οποίες δείχνουν την μεταξύ τους λογική συνέχεια και την συμφωνία τους με την πραγματικότητα.

56,15
“η ύπαρξη του Ενός προχωρά από πάνω μέχρι την πιο ασθενή υπόσταση των πραγμάτων.”

Εδώ αναφέρεται ότι το Εν ενυπάρχει εντός όλων των υπάρξεων.

Οι υπάρξεις που εξέχουν στις αρετές είναι πιο κοντά στο Εν.

Ενώ οι υπάρξεις που δρουν χωρίς αρετή είναι πιο απομακρυσμένες από το Εν.

Ωστόσο ακόμη και οι υπάρξεις που είναι απομακρυσμένες από το Εν εντός τους ενυπάρχει το Εν και τους δίνει την υπόσταση τους μέσα στο Γίγνεσθαι.

Επειδή όλες οι υπάρξεις οφείλουν την ύπαρξη τους στο Εν είναι δεκτικές στις αρετές και μπορούν να μεταβληθούν και να πλησιάσουν το Εν ανάλογα την ποιότητα τους.

57,5
“Γιατί όπως τα σώματα με την ίδια την ζωή τους συνδέονται με την ψυχή και όπως οι ψυχές με το
διανοητικό τους μέρος ανάγονται στον καθολικό νου και στην πρωταρχική νόηση, έτσι βέβαια και
τα αληθινά όντα με την δική τους ενότητα έχουν αναχθεί στην υπερβατική Ενότητα και έτσι είναι
αχώριστα από την πρωταρχική αιτία.”

  • Για τα θνητά όντα που έχουν σώμα, το σώμα τους συνδέεται με την ζωή
  • Η ζωή με την ψυχή.
  • Η ψυχή με την διάνοια.
  • Η δε δοιάνια τα ανάγει στον ενιαίο και καθολικό νου.
  • Τέλος ο νους τα συνδέει με την πρωταρχική νόηση της Ενάδας του νου.

Τα όντως όντα (Θεοί) με την δική τους ενότητα ανάγωνται στην Ενάδα των Θεών η οποία τα συνδέει στο Εν (την πρωταρχική αιτία)

58,15
“Και για να μιλήσω γενικά αυτό συμπεραίνουμε από όλα τα όντα, ότι δηλαδή, αν υπάρχει το Ένα
υπάρχουν και όλα μέχρι και την τελευταία υπόσταση, αν όμως δεν υπάρχει, δεν υπάρχει κανένα
από τα όντα. Είναι λοιπόν αίτιο που δημιουργεί και διασώζει όλα τα όντα το Ένα, πράγμα το οποίο
και ο Παρμενίδης το έβγαλε ως συμπέρασμα στο τέλος του διαλόγου.”

cropped-proclus.jpg

Οι υποθέσεις του Παρμενίδη σχετίζονται με τις αρχές των όντων

Τι σωστά λένε όσοι ισχυρίζονται ότι οι συζητούμενες υποθέσεις του Παρμενίδη σχετίζονται με τις
αρχές των όντων και τι πρέπει να προστεθεί σε όσα λένε από την διαδικασία του ίδιου του
καθοδηγητή μας.
Η διπλή απόδειξη της ύπαρξης από τις 9 υποθέσεις του Παρμενίδη.
41,7
Εννέα υποθέσεις εξετάζονται στον διάλογο “Παρμενίδη”.

Οι πέντε πρώτες υποθέτουν την ύπαρξη του Ενός και μπορούν μέσω αυτής της υπόθεσης να θέσουν
την ύπαρξη όλων των όντων και τον ενδιάμεσο χώρο των καθολικών και το τέλος της προόδου των
πραγμάτων

Οι άλλες τέσσερις, πάλι, που ακολουθούν τις πέντε πρώτες εισηγούνται ότι δεν
υπάρχει το Ένα σύμφωνα με την υπόδειξη της διαλεκτικής μεθόδου, και έχουν την πρόθεση να
αποδείξουν ότι, σύμφωνα με την υπόθεση αυτή, από την αναίρεση του Ενός αναιρούνται όλα τα
όντα ακόμη και όσα είναι ορατά, έτσι οι πρώτες τα συμπεραίνουν όλα λογικά ενώ οι δεύτερες τα
παρουσιάζουν εντελώς πιο αδύνατα.
41,25
Για την πρώτη λοιπόν υπόθεση ο Πλάτωνας εξυμνεί την απόρρητη, άγνωστη και υπερβατική
υπεράνω κάθε οντότητας ιδιότητα της υπερούσιας αρχής των πάντων.
Ο όρος υπερούσιο δηλώνει τις θεότητες που λέγονται και Ενάδες και βρίσκονται πάνω από τα
όντα και υπό του Ενός. Είναι δηλαδή εκτός της ουσία της ύπαρξης των όντων σαν ένα
μεταβατικό πεδίο μεταξύ Εν και Όντων.

 

Άλλωστε ον και ουσία είναι ομόριζες λέξεις του ειμί.
Για την υπόθεση όμως που ακολουθεί την πρώτη αυτή υπόθεση δεν αναπτύσσουν όλοι την ίδια
διδασκαλία.

Αλλά οι παλαιοί και οι οπαδοί της διδασκαλίας του Πλωτίνου λένε ότι εδώ έχει παρουσιαστεί η νοητική φύση να λαμβάνει υπόσταση κάτω από την υπερούσια αρχή των όντων και
όσα συμπεράσματα εξάγονται από αυτήν όλα προσπαθούν να τα συνάψουν με την μία και
απολύτως τέλεια δύναμη του νου.

Σχηματικά έχουμε:

Ολύμπιοι Θεοί -> Νους -> Ενάδες -> Εν

cropped-proclus.jpg